CÁC VỤ HÔN NHÂN VÀ

TIẾN HÀNH TÒA ÁN

I.- VIỆC THẨM TRA VỀ HÔN-NHÂN TRÝỚC ÐÂY

Xin trình bày dýới ðây các thông-tin ðể giải thích về tiến-trình hôn-nhân và những phần việc phải làm của ngýời ðứng ðõn (xin tuyên-bố hôn-nhân bất thành), của ngýời bị ðõn (vợ hay chồng trýớc ðây) và của Tòa-Án Giáo-Phận (Tòa-Án Giáo-Hội).

Giáo Hội Công Giáo tin rằng hôn-nhân là sự phối hợp chỉ dành riêng cho nhau suốt ðời giữa ngýời nam và ngýời nữ; họ cho và nhận của nhau sự týõng-trợ và tình yêu và sự phối hợp của họ dẫn ðến việc sinh-sản và dýỡng-dục con cái. Khi ngýời Công-Giáo và Kitô hữu Chính-Thống Ðông-Phýõng kết hôn theo luật lệ của Giáo-Hội họ, và khi những ngýời các tôn-giáo khác kết-hôn theo yêu-cầu của dân luật, Giáo-Hội Công-Giáo nhìn nhận hôn nhân của họ có hiệu lực. Nếu cả hai cùng chịu phép Rửa Tội, thì Giáo-Hội cũng xem hôn-nhân của họ là một phép bí-tích và tin rằng khi hôn-nhân ðã thành (ðã có hiệu-lực), thì không một quyền lực nào của loài ngýời có thể phân-ly, kể cả tòa-án dân-sự.

Vì ðây là một lời cam-kết suốt ðời, nên việc quyết-ðịnh kết hôn là một trong những quyết ðịnh nghiêm-chỉnh nhất ðối với hầu hết mọi ngýời. Vì con ngýời ðã dành rất nhiều công-sức, thời gian, tình cảm, tài lực cho quyết-ðịnh này, thì khi một cặp vợ chồng kết hôn, không ai nghĩ ðến việc ly-dị. Tuy nhiên, ðiều không ai nghĩ ðến lại xảy ra cho nhiều cặp vợ chồng. Cho nên, Giáo-Hội Công-Giáo tìm cách ðể lo cho ngýời ly-dị.

Trong lúc vẫn ủng-hộ tính chất bền vững của hôn-nhân, Giáo-Hội xin ðem duyệt xét lại cuộc hôn-nhân ðổ vỡ ðể thẩm-ðịnh xem có gì sõ suất ngay từ lúc ðầu. Có lẽ trong ngày cýới, cuộc hôn-nhân thiếu một hoặc vài yếu-tố mà Giáo-Hội Công-Giáo cho là thiết-yếu ðể cuộc hôn-nhân có hiệu-lực. Nếu ðiều ðó chứng minh ðýợc, thì Giáo-Hội có thể tuyên bố cuộc hôn-nhân bất thành (không có hiệu lực), chứng tỏ rằng cuộc hôn nhân ðó không bao giờ có sức ràng buộc vĩnh-viễn. Việc Giáo-Hội tuyên bố cuộc hôn-nhân bất thành là quyết-ðịnh riêng của Giáo-Hội dựa vào bằng chứng là trong ngày cýới, sự kết hợp cá-biệt này thiếu một yếu-tố nào ðó cần-thiết cho hôn-nhân (có hiệu-lực). Những quyết-ðịnh nhý thế sẽ ðýợc nghiên-cứu và tiến hành thông qua Tòa-Án, Tòa-Án mà Giáo-Hội thiết lập trong một giáo-phận ðể giúp Giám-Mục phán-quyết thức thời cho cả ðôi bên.

Khi nghiên cứu và phán quyết các thỉnh-nguyện xin tuyên-bố hôn-nhân bất thành (không có hiệu-lực), Toà-Án chỉ mýu tìm ðiều tốt lành thiêng-liêng cho các ngýời có liên-quan. Tòa-Án không tìm cách ðổ lỗi cho cuộc kết-hợp. Tuyên bố của Giáo-Hội về cuộc hôn-nhân bất thành không có hiệu-quả về mặt dân-sự. Quyết-ðịnh về cuộc hôn-nhân bất thành không làm cho con cái bất hợp pháp. Nó cũng không thể dùng ðể ðặt nghi-vấn về quyền làm cha của ðứa trẻ. Nó sẽ không ảnh-hýởng gì ðến tòa-án dân-sự về việc sắp ðặt hoặc thay ðổi ðiều-khoản về ly-dị dân-sự, về quyền giử con cái, về yểm trợ hoặc phân chia tài-sản. Nếu một cuộc hôn-nhân ðýợc Tòa-Án tuyên bố bất thành, thì cặp vợ chồng ðó, từ trýớc ðến nay quan tâm ðến hôn nhân, nay có quyền tự do ðể kết hôn với ngýời khác trong Giáo-Hội Công-Giáo sau khi hoàn-tất các quy-ðịnh do Tòa-Án ðýa ra. Do kết quả của quyền tự do ðó, ngýời vợ và ngýời chồng Công-Giáo trong cuộc hôn-nhân mới ðýợc tham-gia ðầy ðủ vào ðời sống của Giáo-Hội.

II.- LÝ DO CỦA HÔN-NHÂN BẤT THÀNH

Bởi vì có nhiều lý do tại sao một sự kết hợp có thể thiếu một hoặc nhiều yếu-tố cãn bản cho sự ràng buộc hôn nhân, nên không thể liệt kê và giải thích tại ðây tất cả. Tuy nhiên có nhiều lý do trùng hợp với ít nhất một trong những câu hỏi sau ðây:

1- Nghi lễ hôn-nhân về mặt pháp lý có thể ðýợc chấp nhận ðối với Giáo-Hội Công-Giáo không?
2- Cả hai vợ chồng có ðýợc tự do kết hôn với nhau không?
3- Mỗi ngýời có ðýợc chuẩn bị ðầy ðủ ðể thông hiểu, chấp nhận và chu toàn quyền lợi, bổn phận của hôn-nhân không?
4- Mỗi ngýời có chủ tâm chấp nhận và chu toàn ðiều, theo truyền thống của Giáo-Hội, ðã dạy bảo theo chýõng-trình của Chúa ðã ðặt cho hôn-nhân không?
Nếu một ngýời có thể trả lời "không" cách chân-thành cho bất cứ câu hỏi nầy nhý áp dụng vào trýờng hợp của họ trong ngày cýới, thì có thể có lý do ðể tuyên-bố cuộc hôn-nhân bất thành.

III.- BẰNG CHỨNG CHO HÔN NHÂN BẤT THÀNH

Hôn-nhân không bao giờ là việc riêng tý. Nó ðýợc xã hội công nhận, ðýợc tồn tại bằng pháp luật của Giáo-Hội và chính-quyền, có tầm quan-trọng về hồ-sõ công-cộng. Và ðối với ngýời Công-Giáo, hôn-nhân trong Giáo-Hội giữa hai ngýời ðã chịu phép rửa tội là việc cử hành phép bí-tích trýớc sự hiện diện của vị chủ-tế và cộng-ðoàn Giáo-Hội. Do ðó, ðối với việc tuyên-bố hôn-nhân bất thành, luật Giáo-Hội cần bằng chứng không những chỉ ðõn thuần là lời khai của ngýời ðứng ðõn xin. Ðýõng nhiên, Giáo-Hội sẽ dựa rất nhiều vào lời khai của cặp vợ chồng; không ai biết sự thật rõ hõn họ. Các bằng chứng phụ thêm thýờng là lời khai của các chứng-nhân; bà con, bạn hữu, thân-thuộc là những ngýời quen biết cặp vợ chồng suốt thời gian họ tìm hiểu nhau va lúc kết hôn và họ sẵn sàng cung-cấp tin tức cho Tòa-Án. Những nhà tý-vấn hôn-nhân, các bác-sĩ tâm-lý, bác-sĩ y-khoa và các nhà chuyên-môn khác cũng có thể làm nhân-chứng; nhýng khi làm, họ phải có giấy phép ký-tên của ngýời mà họ sắp cho tin-tức làm chứng. Hồ-sõ y-khoa, quân-ðội, chính-quyền hay pháp-luật có thể ðýợc coi là bằng chứng. Ðôi khi các bản trích-lục về hành-ðộng dân sự, ðặc biệt là về việc hủy-hôn dân-sự có thể là bằng chứng mà không thể kiếm nõi khác ðýợc. Trong vài trýờng hợp, lời chứng về tín-thý của ngýời vợ hay chồng (nhân-chứng về hạnh-kiểm) cũng có thể chấp-nhận. Các nhân-chứng hầu nhý cũng muốn tham gia, nếu ðýợc bảo-ðảm an-toàn trýớc, nên ðýõng ðõn cần thông-báo trýớc cho họ là sẽ ðýợc Tòa-Án liên-lạc ðể nhờ làm chứng. Ngýời phối-ngẫu cũ, cha mẹ ðôi bên và những nhân-chứng do hai bên ðề nghị là những ngýời sẽ ðýợc liên-lạc.

IV.- TIẾN-TRÌNH HÔN-PHỐI

Bất cứ vợ hay chồng ðều có thể ðứng xin Giáo-Hội tuyên-bố hôn-nhân bất thành của mình. Mỗi ngýời ðều có thể ðứng ðõn xin tại Tòa-Án của giáo-phận Công-Giáo nõi làm lễ cýới, nõi ngýời phối-ngẫu cũ cý-ngụ, nõi ngýời ðứng ðõn có ðịa-chỉ thýờng-trú, nõi mà coi nhý là ngýời phối-ngẫu cũ sống trong phạm-vi của cùng Hội-nghị Giám-Mục hoặc nõi có nhiều bằng cớ thâu-thập ðýợc. Trong vài trýờng hợp, phải có sự ðồng ý của Tòa-Án nõi ngýời phối-ngẫu cũ cý-ngụ.  Ðể bắt ðầu tiến hành thủ tục trong giáo-phận Dallas, bất cứ bên nào của cặp hôn-nhân trýớc xin linh-mục ðịa-phýõng, thầy phó-tế, hay một chức-sắc ðýợc bổ-nhiệm (gọi là trạng-sý biện-lý) giúp ðở. Nếu cần thì liên-lạc cho Tòa-Án biết tên và ðiện-thoại của họ.

Khi ðiền các ðõn cần-thiết, nguyên-ðõn nên trả lời các câu hỏi một cách chân-thật và càng ðầy ðủ càng tốt. Ðõn xin thẩm-tra về ràng-buộc hôn-nhân và bản câu hỏi dành cho nguyên-ðõn phải ðýợc ðiền bằng mực ðen và có chữ ký của nguyên-ðõn và của linh-mục hay thầy phó-tế hay chức-sắc ðýợc chỉ-ðịnh là ngýời sẽ gởi các ðõn nầy cùng với những tài-liệu cần-thiết khác về Tòa-Án. Nguyên-ðõn phải giữ bản sao tất cả giấy tờ gởi về Tòa-Án.

Những tài-liệu khác gởi về Tòa-Án, kèm theo ðõn xin và bản câu-hỏi, gồm bản sao hôn-thú dân-sự và hồ-sõ ly-dị, bản chính của chứng-chỉ rửa-tội (hiện-hành) có ghi rõ tên hai ngýời Công-Giáo, bản chính của chứng-chỉ hôn-phối trong Giáo-Hội Công-Giáo, và bản sao hồ-sõ xin làm phép cýới. Ðể bảo vệ cho tất cả về mặt pháp-lý, Tòa-Án không thụ-lý vụ án nào cho tới khi nhận ðýợc bản sao án ly-dị dân-sự chính-thức có ký tên.

V.- QUYẾT-ÐỊNH VÀ CHỐNG ÁN

Sau khi nhận ðầy ðủ các tin-tức, vụ việc ðýợc giao cho hội-ðồng xét-xử gồm ba thẩm-phán, hoặc chỉ một thẩm-phán, ðể quyết-ðịnh. Quyết-ðịnh thuận có nghĩa là có ðủ bằng chứng ðể xác-nhận là vào ngày lễ cýới, một yếu-tố thiết-yếu nào ðó cho hôn-nhân ðã bị thiếu. Quyết-ðịnh nghịch có nghĩa là hôn-nhân ðã có hiệu-lực không thể nào ðảo ngýợc ðýợc theo quan-niệm của Giáo-Hội. Một quyết-ðịnh thuận thýờng phải ðýợc Tòa Chống-Án duyệt xét lại. Quyết-ðịnh cũng có thể bị mỗi bên hay ngýời bảo vệ ràng-buộc chống ðối. Hôn-nhân trong Giáo-Hội chỉ ðýợc phép khi có quyết-ðịnh thuận và nếu cần phải ðýợc Tòa Chống-Án y án. Ðể ðoan chắc là những sự kiện của hôn-nhân trýớc sẽ không tái nguy-hại cho hôn-nhân mới, ðýõng-sự phải ðýợc tý-vấn ðầy ðủ. Thêm vào ðó, các thẩm-phán có thể ðòi kiểm-chứng xem ðýõng-sự ðã chu-toàn trách-nhiệm dân-sự và luân-lý của cuộc hôn-nhân trýớc chýa.

VI.- THỜI GIỜ VÀ PHÍ TỔN

Tòa-Án không bao giờ có thể bảo ðảm trýớc là sẽ có quyết-ðịnh thuận cho mỗi vụ hôn-nhân vì quyết-ðịnh ðó tùy thuộc vào các sự kiện thâu lýợm ðýợc trong cuộc thẩm-tra. Do ðó, không thể xếp-ðặt chýõng-trình cho lễ cýới mới trong nhà thờ cho tới khi có quyết-ðịnh thuận chung-kết và ðôi bên ðýợc tuyên-phán là ðýợc tự do kết hôn. Thời gian trung-bình ðể kết thúc mỗi vụ thýờng thay ðổi và có những sự kiện výợt tầm quyết-ðịnh của Tòa-Án. Ðôi bên phải thông-báo cho Tòa-Án bằng vãn-thý về những thay ðổi ðịa-chỉ, số ðiện-thoại. Nguyên-ðõn chỉ nên liên-lạc hỏi vị biện-lý trạng-sý của mình.

Các phí-tổn của Tòa-Án Dallas sẽ trích vào khoản ðóng-góp của các giáo-xứ cho giáo-phận. Nếu cần phải ðánh-giá về tâm-lý ðể hoàn-tất một vụ thì nguyên-ðõn ðýợc yêu-cầu trả phí-tổn ðánh-giá ðó. Nguyên-ðõn cũng ðýợc yêu-cầu trả chi-phí cho Tòa-Chống-Án.

VII.- LIÊN-LẠC VỚI NGÝỜI PHỐI-NGẪU CŨ

Tòa-Án buộc phải thông-báo cho ngýời phối-ngẫu cũ (biết) gọi là bị-ðõn. Luật Giáo-Hội và công-lý cãn-bản ðýõng nhiên phải cho phía bên kia biết về ðõn xin tuyên-bố hôn-nhân bất thành và có cõ hội bào chửa cho giá-trị hiệu-lực của hôn-nhân. Vì lý do nầy, Tòa-Án cần xin ðịa-chỉ của bị-ðõn hoặc tên và ðịa-chỉ của ngýời nào mà nhờ họ có thể liên-lạc với ngýời phồi-ngẫu cũ. Tòa-Án có yêu-cầu nguyên-ðõn thông-báo cho bị-ðõn là có thể nhận thý của Tòa, nhýng Tòa không ðòi hỏi cả hai ngýời phải liên-lạc ðối-diện tại Tòa-Án. Nhýng Tòa phải cố-gắng ðể bị-ðõn có quyền trình-bày phần của mình. Quyền này gồm quyền ðýợc trình-bày và cõ hội ðể biết ðõn thỉnh-nguyện, và ðýợc cung-cấp thêm tin-tức về hôn-nhân, ðýợc cử ngýời làm chứng ðể liên-lạc, ðýợc thông-báo về tiến-hành vụ việc và ðýợc kháng-cáo quyết-ðịnh. Bị-ðõn có thể từ chối cõ-hội trình-bày, nhýng việc ðó không ngãn-cản Tòa-Án hoàn thành cuộc thẩm-tra của mình.

VIII.- TÔI THẮNG VỤ NẦY KHÔNG?

Mỗi ðõn xin cũng nhý những ngýời liên-hệ ðều có tính-chất riêng-biệt. Trong lúc không ai ðýợc bảo-ðảm trýớc là sẽ có tuyên-bố hôn-nhân bất thành, ngýời vợ hay chồng nghĩ rằng cuộc hôn-nhân của mình chắc ðã có sõ-hở từ lúc ðầu, nên xin thẩm-tra cuộc hôn-nhân ðó. Nhiều ngýời ðã ðạt công-lý qua tiến-trình hôn-nhân. Viên-chức Tòa-Án sẽ làm mọi ðiều có thể ðýợc ðể giúp cho cả hai bên trong vấn-ðề quan-trọng nầy.

By: Thanh V. Bui
Auditor (Ad-Hoc) for the Tribunal of Dallas

Technical: Nhan Tran
Auditor (Ad-Hoc) for the Tribunal of Dallas

 

TÒA-ÁN
GIÁO-PHẬN CÔNG-GIÁO DALLAS
3725 Blackburn Street
P.O. Box 190507
Dallas, TX 75219-0507
Ðiện-thoại: (214) 379 - 2840
Fax: (214) 523 - 2437
Email: